CÂU CHUYỂN TÁC BỊ ĐỘNG TỪ GÓC NHÌN CỦA TÍNH CHUYỂN TÁC VÀ SỰ TRI NHẬN

Dương Hữu Biên

Tóm tắt


Bài báo này bàn về câu chuyển tác bị động - một chủ đề mà các học giả đi trước đã bàn - nhưng ở một góc nhìn khác biệt. Cụ thể, chúng tôi sẽ thảo luận câu chuyển tác bị động trong cách nhìn cấu trúc tham tố, cấu trúc vai nghĩa của câu chuyển tác gắn với sự nổi bật tri nhận của những vai này về phương diện nhận thức, để cho thấy “việc nêu lên tiền cảnh” vai này hay vai kia trong cấu trúc tham tố, cấu trúc vai nghĩa câu chuyển tác bị động luôn có động cơ về mặt tri nhận, và đó là một nét phổ quát của tư duy con người.

Từ khóa


Cấu trúc tham tố; Cấu trúc vai nghĩa; Câu bị động; Câu chuyển tác; Câu chuyển tác bị động; Sự nổi bật tri nhận; Tính chuyển tác; Tính bị động hóa.

Toàn văn:

PDF

Các tài liệu tham khảo


Bolinger, Dwight (1975): On the Passive in English. The First LACUS Forum, 57-80.

Bolinger, Dwight (1977): Meaning and Form. London; New York: Longman.

Brygida Rudzka-Ostyn (ed) (1988). Topics in Cognitive Linguistics. Amsterdam. Philadelphia: John Benjamins.

Cao Xuân Hạo (1991): Tiếng Việt. Sơ thảo ngữ pháp chức năng. Quyển 1. Hà Nội: Nxb Khoa học Xã hội.

Diệp Quang Ban (1992): Ngữ pháp tiếng Việt. Tập 2. Hà Nội: Nxb Giáo dục.

Diệp Quang Ban & Nguyễn Thị Thuận (2000): Lại bàn về vấn đề câu bị động trong tiếng Việt. Ngôn ngữ, số 7.

Dương Hữu Biên (1998): Quan hệ ngữ học-chức năng: một phạm trù cần yếu cho việc phân tích nghĩa của câu. Ngôn ngữ. Số 5.

Dương Hữu Biên (2003): Câu chuyển tác trong tiếng Việt: cấu trúc ngữ nghĩa và cú pháp. Luận án tiến sỹ. Thành phố Hồ Chí Minh: Trường Đại học KHXH & NV.

Dương Hữu Biên (2013): Cấu trúc và nghĩa của cú (Từ điểm nhìn Ngôn ngữ học Tri nhận). Đại học Đà Lạt: Tạp chí khoa học. Số 5; 67-82.

Givón, Talmy (1984): Syntax: A Functional-Typological Introduction. Volume 1. Amsterdam: John Benjamins.

Givón, Talmy (1990): Syntax: A Functional-Typological Introduction. Volume 2. Amsterdam: John Benjamins.

Givón, Talmy (1995): Functionalism and Grammar. Amsterdam: John Benjamins.

Hoàng Trọng Phiến (1980): Ngữ pháp tiếng Việt. Câu. Hà Nội: Nxb Đại học và Trung học chuyên nghiệp.

Hopper, Paul J & Sandra A. Thompson (1980): Transitivity in Grammar and Discourse. Language 56, 251-299.

Hopper, Paul & Sandra Thompson (eds) (1982): Syntax and Semantics 15, Studies in Transitivity. New York; London: Academic Press.

Lakoff, George (1977): Linguistic Gestalts. CLS 13, 236-287.

Langacker, Ronald W (1987): Foundations of Cognitive Grammar. Vol. 1. Stanford: Stanford U. P.

Langacker, Ronald W (1988): An Overview of Cognitive Grammar. Trong: Brygida Rudzka-Ostyn (ed) (1988); 3-48.

Leech, Geoffrey N (1981): Semantics. Harmondsworth: Penguin.

Lê Xuân Thại (1994): Câu chủ-vị tiếng Việt. Hà Nội: Nxb Khoa học Xã hội.

Nguyễn Hồng Cổn & Bùi Thị Diên (2004): Dạng bị động và vấn đề câu bị động trong tiếng Việt. Ngôn ngữ, các số 7 và 8.

Nguyễn Minh Thuyết (1986): Vai trò của “được” “bị” trong câu bị động tiếng Việt. Trong: Viện Ngôn ngữ học (1986).

Nguyễn Minh Thuyết & Nguyễn Văn Hiệp (1998): Lý thuyết thành phần câu và thành phần câu tiếng Việt. Hà Nội: Nxb Đại học Quốc Gia.

Pinker, Steven (1989): Learnability and Cognition: The Acquisition of Argument Structure. Cambridge, MA: MIT Press.

Rice, Sally (1987): Towards a Transitive Prototype: Evidence from Some Atypical English Passives. BLS 13, 422-434.

Saussure, Ferdinand de (2005): Giáo trình ngôn ngữ học đại cương. Hà Nội: Nxb Khoa học Xã hội

Shibatani, Masayoshi (1985): Passives and Related Constructions. Language 61, 821-48.

Slobin, Dan (1982): The Origins of Grammatical Encoding of Events. Trong: Hopper, Paul & Sandra Thompson (eds.) (1982); 409-422.

Talmy, Leonard (1985): Force Dynamics in Language and Thought. Trong: Eilfort, Williamet al. (eds.) (1985); 293-337.

Talmy, Leonard (1988): Force Dynamics in Language and Cognition. Cognitive Science 12, 49-100.

Taylor, John (1995): Linguistic Categorization: Prototypes in Linguistic Theory. Oxford: Clarendon Press.

Ungerer, Friedrich & Hans-Jorg Schmid (1996): An Introduction to Cognitive Linguistics. London; New York: Longman.

Viện Ngôn ngữ học (1986): Những vấn đề các ngôn ngữ phương Đông. Hà Nội: Viện Ngôn ngữ học.

Wierzbicka, Anna (1988): The Semantics of Grammar. Amsterdam: John Benjamins.




DOI: http://dx.doi.org/10.37569/DalatUniversity.6.1.20(2016)

Các bài báo tham chiếu

  • Hiện tại không có bài báo tham chiếu.


Copyright (c) 2016 Dương Hữu Biên

Creative Commons License
Công trình này được cấp phép theo Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Văn phòng Tạp chí Đại học Đà Lạt
Nhà A25 - Số 1 Phù Đổng Thiên Vương, Đà Lạt, Lâm Đồng
Email: tapchikhoahoc@dlu.edu.vn - Điện thoại: (+84) 263 3 555 131

Creative Commons License
Trên nền tảng Open Journal Systems
Thực hiện bởi Khoa Công nghệ Thông tin