GIÁ TRỊ LỊCH SỬ - VĂN HÓA CÁC DI TÍCH CÔNG XƯỞNG CHẾ TÁC ĐỒ ĐÁ GIAI ĐOẠN ĐÁ MỚI MUỘN Ở TÂY NGUYÊN

Lê Xuân Hưng

Tóm tắt


Nghiên cứu hệ thống các di tích công xưởng chế tác công cụ đá ở Tây Nguyên có giá trị đặc biệt quan trọng trong nhận thức văn hoá và lịch sử một vùng đất. Kết quả của bài viết là quá trình thực địa và nghiên cứu 45 di tích công xưởng chế tác đá. Tư liệu thu được là nguồn sử liệu vật chất minh chứng cho quy trình chế tác một loại hình công cụ; Trình độ kỹ thuật, khả năng sáng tạo văn hoá của từng cộng đồng cư dân cổ; Xác định phạm vi phân bố của các loại hình sản phẩm làm ra ở công xưởng và nhận biết được mối quan hệ trao đổi giữa các công xưởng với nhau, với các đơn vị cư trú và những cộng đồng liền kề. Từ những kết quả nghiên cứu trên, bài viết đã đánh giá những giá trị nổi bật của các công xưởng về các vấn đề: Hệ thống công xưởng trong giai đoạn hậu kỳ Đá mới - sơ kỳ Kim khí ở Tây Nguyên; Niên đại và nêu giả thuyết về chủ nhân của các di tích; Tính thống nhất trong đa dạng của các di tích trong giai đoạn tiền sử. Đây cũng là kết quả góp phần xác lập mới các văn hóa khảo cổ; Là cơ sở để các nhà quản lý đưa ra các giải pháp nhằm bảo vệ và phát huy giá trị của các di sản.


 


Từ khóa


Công xưởng; Đá mới; Phân công lao động; Rìu có vai; Rìu tứ giác.

Toàn văn:

PDF

Các tài liệu tham khảo


Đặng, N. V., & Cẩm, T. (1981). Các dân tộc tỉnh Gia Lai - Kon Tum. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Khoa học Xã hội.

Đoàn, V. P. (2012). Ngôn ngữ tộc người và vấn đề chủ nhân các nền văn hóa tiền sử Miền Trung - Tây Nguyên. Hà Nội, Việt Nam: Viện Khảo cổ học.

Geldern, H. R. (1932). Urheimat und früheste Wanderungen der Austronesier. Anthropos, 27(3-4), 543-619.

Hà, V. T. (1998). Khảo cổ học Việt Nam (Tập 1). Hà Nội, Việt Nam: NXB. Đại học Quốc gia Hà Nội.

Hoàng, X. C. (2004). Phác thảo tiến trình văn hóa khảo cổ Tây Nguyên trong không gian và thời gian. Tạp chí Khảo cổ học, (3), 9-16.

Lafont, B. P. (1956). Note sur un site néolithique la province Pleiku. BEFEO, 38(1), 233-248.

Lê, H. Đ., & Nguyễn, G. Đ. (2008). Nhận thức về thời đại Đá mới ở Tây Nguyên qua khai quật di chỉ Thôn Tám. Tạp chí Khảo cổ học, (1), 18-29.

Lê, X. H. (2011). Các di tích công xưởng ở Lâm Đồng: Tư liệu và nhận thức. Tạp chí Khảo cổ học, (6), 12-22.

Lê, X. H. (2013). Các công xưởng chế tác công cụ đá giai đoạn hậu kỳ đá mới ở tỉnh Đắk Nông. Lâm Đồng, Việt Nam: Trường Đại học Đà Lạt.

Lê, X. H., & Phan, T. T. (2013). Khảo cổ học lòng hồ Plêi Krông trong phối cảnh tiền sử Duyên hải Nam Trung Bộ. Tạp chí Khoa học Xã hội Miền Trung, (6), 48-56.

Lê, X. H., & Phan, T. T. (2014). Phát hiện mới di chỉ - xưởng chế tác công cụ đá Suối Bốn (Đắk Nông). Trong Những phát hiện mới về Khảo cổ học năm 2013 (tr. 137-139). Hà Nội, Việt Nam: NXB. Khoa học Xã hội.

Lê, X. H. (2015). Các di tích công xưởng chế tác công cụ đá giai đoạn hậu kỳ Đá mới - sơ kỳ Đồng thau ở Tây Nguyên. (Luận án Tiến sĩ), Học viện Khoa học Xã hội, Việt Nam.

Lê, X. H., La, T. P., Phạm, T. P. T., Vũ, T. Đ., & Nguyễn, T. M. (2018). Tư liệu và nhận thức bước đầu về cuộc thám sát di tích hang động núi lửa C6-1 ở Krông Nô, tỉnh Đắk Nông. Tạp chí Khoa học Đại học Đà Lạt, 8(4), 57-76.

Lê, Đ. P., & Nguyễn, K. S. (2006). Khảo cổ học Tiền sử - Sơ sử Miền Trung - Tây Nguyên. Thừa Thiên Huế, Việt Nam: NXB. Đại học Huế.

Nguyễn, G. Đ., & Lê, H. Đ. (2007). Di chỉ xưởng Chư K’tu và hệ thống công xưởng chế tác đá opal ở Tây Nguyên. Tạp chí Khảo cổ học, (1), 15-25.

Nguyễn, G. Đ., Lê, H. Đ., Ngô. T. K. C., & Hoàng, T. N. (2008). Về sưu tập hiện vật của Nguyễn Thế Vinh (Đắk Nông). Trong Những phát hiện mới về Khảo cổ học năm 2007 (tr. 70-72). Hà Nội, Việt Nam: NXB. Từ điển Bách khoa.

Nguyễn, K. S. (1995). Văn hóa Biển Hồ ở Tây Nguyên. Tạp chí Khảo cổ học, (3), 7-16.

Nguyễn, K. S. (2002). Khảo cổ học tiền sử Tây Nguyên và miền Đông Nam Bộ - những mối liên hệ. Thông báo Khoa học Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, (5), 7-17.

Nguyễn, K. S. (2003). Khảo cổ học Tiền sử Tây Nguyên dưới ánh sáng của tài liệu mới. Tạp chí Khoa học Xã hội Việt Nam, (1), 103-112.

Nguyen, K. S. (2004), The Neolithic cultures of Vietnam. Southeast Asia from prehistory to history. New York, USA: Routledge Curzon.

Nguyễn, K. S. (2004a). Ghi chú thêm về khảo cổ học tiền sử Tây Nguyên. Tạp chí Khảo cổ học, (3), 24-34.

Nguyễn, K. S. (2004b). Buôn Ma Thuật lịch sử hình thành và phát triển. Đắk Lắk, Việt Nam: Sở Văn hóa, Thể thao & Du lịch tỉnh Đắk Lắk.

Nguyễn, K. S. (2005). Di chỉ Lung Leng, nhận thức bước đầu. Tạp chí Khảo cổ học, (5), 3-14.

Nguyễn, K. S. (2006). Các loại hình cuốc đá với vấn đề nông nghiệp Tiền sử Tây Nguyên. Tạp chí Khảo cổ học, (3), 9-21.

Nguyễn, K. S. (2007a). Khảo cổ học Tiền sử Tây Nguyên. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Giáo dục.

Nguyễn, K. S. (2007b). Khảo cổ học Tiền sử Kon Tum. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Khoa học Xã hội.

Nguyễn, K. S., & Phan, T. T. (2007). Khai quật di chỉ xưởng Taipêr (Gia Lai), tư liệu, nhận thức và thảo luận. Tạp chí Khảo cổ học, (5), 18-30.

Nguyễn, K. S., Nguyễn, T. Đ., & Lê, H. Đ. (2008). Báo cáo khai quật di chỉ Ia Mơr, xã Ia Mơ, huyện Chư Prông (Gia Lai). Hà Nội, Việt Nam: Viện Khảo cổ học.

Nguyễn, K. S. (2009). Các di tích công xưởng Tây Nguyên với khảo cổ học lý thuyết. Tạp chí Khảo cổ học, (2), 3-14.

Nguyễn, K. S. (2010). Văn hóa Sa Huỳnh - Văn hóa Lung Leng, những mối liên hệ. Tạp chí Khoa học Xã hội Miền Trung, (1), 35-45.

Nguyễn, K. S. (2013a). Chỉnh lý, nghiên cứu, bảo quản, phục chế di tích và di vật sau khai quật vùng lòng hồ thủy điện Plei Krông (Kon Tum) (Đề tài nghiên cứu Khoa học cấp Bộ). Hà Nội, Việt Nam: Viện Khảo cổ học.

Nguyễn, K. S. (2013b). Nghiên cứu, đánh giá giá trị lịch sử văn hóa Việt Nam qua các di tích thời tiền sử ở miền Trung và Tây Nguyên được phát hiện từ 1998 đến 2010 (Đề tài nghiên cứu Khoa học cấp Bộ). Hà Nội, Việt Nam: Viện Khảo cổ học.

Nguyễn, K. S. (2014). Dấu ấn văn hoá tiền - sơ sử vùng lòng hồ Plei Krông, Kon Tum. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Khoa học Xã hội.

Nguyễn, K. S., & Đoàn, V. P. (2014). Giả thuyết về chủ nhân các di tích văn hoá Đá mới muộn ở Tây Nguyên. Tạp chí Khảo cổ học, (6), 71-79.

Nguyễn, T. K. V. (2004). Dấu ấn văn hóa Biển Hồ trong tộc người Jrai ở Gia Lai - Kon Tum. Trong Một thế kỷ khảo cổ học Việt Nam (Tập 1). Hà Nội, Việt Nam: NXB. Khoa học Xã hội.

Nguyễn, M. T. (2015). Báo cáo sơ bộ kết quả khai quật khảo cổ học di tích Buôn Kiều (xã Yang Mao, huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk). Hà Nội, Việt Nam: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.

Phan, T. T. (2015). Hệ thống các di chỉ xưởng chế tác rìu đá ở thượng du sông Ba. Tạp chí Khảo cổ học, (1), 48-59.

Trần, V. B., & Lê, X. H. (2014). Kết quả điều tra, thám sát di chỉ khảo cổ học Suối Ba (Đắk Nông). Trong Những phát hiện mới về Khảo cổ học năm 2013 (tr. 134-137). Hà Nội, Việt Nam: NXB. Khoa học Xã hội.

Trần, V. B. (2014). Khảo cổ học Tiền - sơ sử và Lịch sử Lâm Đồng. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Khoa học Xã hội.

Trần, Q. T. (2001). Hậu kỳ Đá mới - sơ kỳ kim khí Tây Nguyên. (Luận án Tiến sĩ), Viện Khảo cổ học, Việt Nam.

Vũ, N. B. (1995). Tiền sử Gia Lai. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Văn hóa Thông tin.




DOI: http://dx.doi.org/10.37569/DalatUniversity.9.3.551(2019)

Các bài báo tham chiếu

  • Hiện tại không có bài báo tham chiếu.


Copyright (c) 2019 Lê Xuân Hưng.

Creative Commons License
Công trình này được cấp phép theo Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Văn phòng Tạp chí Đại học Đà Lạt
Nhà A25 - Số 1 Phù Đổng Thiên Vương, Đà Lạt, Lâm Đồng
Email: tapchikhoahoc@dlu.edu.vn - Điện thoại: (+84) 263 3 555 131

Creative Commons License
Trên nền tảng Open Journal Systems
Thực hiện bởi Khoa Công nghệ Thông tin