PHÁT HIỆN VÀ NGHIÊN CỨU VĂN HÓA SA HUỲNH (1909 - 2019)

Lâm Thị Mỹ Dung

Tóm tắt


Năm 1909, một thông báo ngắn do Vinet (1909) công bố về “Phát hiện một kho chum gốm có khoảng 200 chiếc nằm cách mặt đất không sâu trong một cồn cát vùng ven biển Sa Huỳnh”. Đây là công bố đầu tiên, mở đầu cho hàng loạt nghiên cứu và khai quật khảo cổ học vào những năm sau đó trên địa bàn huyện Đức Phổ (Quảng Ngãi). Đến năm 1923, Labarre tới Sa Huỳnh khai quật, kết quả này đã được Parmentier (1923) công bố trong tác phẩm “Kho mộ chum Sa Huỳnh ở Quảng Ngãi, xứ An Nam” trong Tập san của Trường Viễn đông Bác cổ (tập 24), xuất bản tại Hà Nội, hiện vật trong đợt khai quật được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam cho đến tận ngày nay. Sau đợt khai quật này, nhiều nghiên cứu khác được công bố, đáng chú ý là thuật ngữ Văn hóa Sa Huỳnh đã được Colani (1936) đề xuất. Sau năm 1975, bên cạnh một số di tích Sa Huỳnh ở Quảng Ngãi, các nhà khảo cổ học trong và ngoài nước đã phát hiện và nghiên cứu nhiều di tích tiền Sa Huỳnh, Sa Huỳnh và kiểu/giống Sa Huỳnh ở nhiều địa phương khác nhau thuộc miền Trung, Tây Nguyên, và Nam Bộ Việt Nam. Bài viết giới thiệu những thành tựu nổi bật của các nhà khảo cổ về văn hóa Sa Huỳnh từ khi phát hiện đến nay. Những nhận thức mới về đặc trưng, tính chất, niên đại, nguồn gốc, chủ nhân và mối quan hệ văn hóa cũng được luận bình thêm trong nghiên cứu; Một số vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu nhằm bảo tồn và phát huy giá trị của di sản cũng được đề cập.


Từ khóa


Sa Huỳnh cổ điển; Thời đại đồ sắt; Văn hóa Sa Huỳnh; Văn hóa Tiền Sa Huỳnh.

Toàn văn:

PDF

Các tài liệu tham khảo


Bellwood, P. (2017). First islanders: Prehistory and human migration in island southeast Asia. Hoboken, USA: Wiley-Blackwell.

Bảo tàng Lịch sử Quốc Gia Việt Nam. (2014). Di tích Bãi Cọi, Hà Tĩnh, Việt Nam. Trong Báo cáo hợp tác nghiên cứu học thuật Hàn Việt (Quyển 3). Hà Nội, Việt Nam: Bảo tàng Lịch sử Quốc Gia Việt Nam.

Chử, V. T. (2004). Văn hoá Sa Huỳnh - Nhìn lại 10 thập kỷ phát hiện và nghiên cứu. Trong Một thế kỷ khảo cổ học Việt Nam (Tập 1). Hà Nội, Việt Nam: NXB. Khoa học Xã hội.

Francis, P. (2004). Some notes on beads in Vietnam. Retrieved from http://www.thebeadsite.com/SEAC1-03.html

Hà, V. T. (1994). Văn hoá Đông Sơn ở Việt Nam. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Khoa học Xã hội.

Hà, V. T. (1997). Theo dấu các văn hoá cổ. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Khoa học Xã hội.

Hán, V. K., Hoàng, V. K., Lâm, T. M. D., Nguyễn, X. M., Nguyễn, C., & Nguyễn, K. S. (2009). Cơ sở khảo cổ học. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Đại học Quốc gia Hà Nội.

Hoàng, T. Q. (2008). Đồ gốm trong văn hoá Sa Huỳnh. (Luận văn Thạc sĩ), Viện Khảo cổ học, Việt Nam.

Hoàng, T. Q. (2015). Kỹ thuật chế tác đồ gốm văn hoá Sa Huỳnh. (Luận án Tiến sĩ), Viện Khảo cổ học, Việt Nam.

Lâm, T. M. D. (2003). Về truyền thống mộ chum. Tạp chí Khảo cổ học, (2), 48-59.

Lâm, T. M. D. (2007). Văn hóa Sa Huỳnh từ những phát hiện và nghiên cứu mới. Bài báo được trình bày tại Hội thảo Quốc tế “100 năm phát hiện và nghiên cứu văn hóa Sa Huỳnh”, Quảng Ngãi, Việt Nam.

Lâm, T. M. D. (2008). Nghiên cứu quá trình chuyển biến từ Sơ sử sang Sơ kỳ Lịch sử ở miền Trung Trung bộ và Nam Trung bộ Việt Nam. (Đề tài nghiên cứu khoa học trọng điểm cấp Đại học Quốc gia, Mã số ĐTT Đ 06.07). Hà Nội, Việt Nam: Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Lam, T. M. D. (2009). Sa Huynh regional and inter-regional interactions in the Thu Bon valley, Quangnam province, central Vietnam. BIPPA (Indo - Pacific Prehistory Association Bulletin), 29, 68-75.

Lâm, T. M. D. (2009). Văn hóa Sa Huỳnh. Được trích lục từ http://dzunglam.blogspot.com/2009/07/van-hoa-sahuynh.html.

Lâm, T. M. D. (2009c). Tiếp cận khảo cổ học xã hội và khảo cổ học mộ táng. Được truy lục từ http://dzunglam.blogspot.com/2009/10/tiep-can-khao-co-hoc-xa-hoi-va-khao-co.html.

Lâm, T. M. D. (2013). Bối cảnh Đông Nam Á thời tiền sử. Được truy lục từ https://nghiencuulichsu.com/2013/05/20/boi-canh-dong-nam-a-thoi-tien-su/

Lâm, T. M. D. (2018). Sa Huỳnh - Lâm Ấp - Champa thế kỷ V TCN đến thế kỷ V CN. Trong Một số vấn đề khảo cổ học. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Thế giới.

Lê, B. T. (1998). Việt Nam lãnh thổ và các vùng địa lý. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Thế giới.

Mariko, A., Bùi, C. H., Nguyễn, K. D., Nguyễn, K. T. K., Đặng, N. K., Kanji, T., Shinya, W., Tomomi, S., Emiri, M., Ayako, I. (2012). Báo cáo khai quật di chỉ khảo cổ học Hoà Diêm (Khánh Hoà, Việt Nam). Institute of International Culture Bulletin, (17), 73.

Nguyễn, L. C., & Matsumura, H. (2014). Nghiên cứu những di cốt người cổ di chỉ khảo cổ học Hoà Diêm, Khánh Hoà. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Văn hóa Thông tin.

Nguyễn, L. C. (2017). Những phát hiện về di cốt người cổ trên đảo và ven bờ biển Việt Nam. Trong L. T. M. Dung & Đ. H. Sơn, Kỷ yếu Hội thảo Khoa học “Khảo cổ học Biển Đảo Việt Nam, Tiềm năng và Triển vọng”. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Đại học Quốc gia Hà Nội.

Nguyễn, K. D. (2017). Đồ trang sức cổ văn hoá Sa Huỳnh. Hà Nội, Việt Nam: NAFOSTED.

Solheim, W. G. (1959). Sa Huynh pottery relationships in Southeast Asia. Asian Prespectives, 102(2), 47-50.

Vũ, Q. H. (1996). Văn hoá Xóm Cồn và vị trí của nó trong thời đại Kim khí ven biển miền Trung. (Luận án Phó Tiến sỹ), Viện Khảo cổ học, Việt Nam

Vũ, C. Q. (1991). Văn hóa Sa Huỳnh. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Văn hóa Dân tộc.




DOI: http://dx.doi.org/10.37569/DalatUniversity.9.3.557(2019)

Các bài báo tham chiếu

  • Hiện tại không có bài báo tham chiếu.


Copyright (c) 2019 Lâm Thị Mỹ Dung.

Creative Commons License
Công trình này được cấp phép theo Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Văn phòng Tạp chí Đại học Đà Lạt
Nhà A25 - Số 1 Phù Đổng Thiên Vương, Đà Lạt, Lâm Đồng
Email: tapchikhoahoc@dlu.edu.vn - Điện thoại: (+84) 263 3 555 131

Creative Commons License
Trên nền tảng Open Journal Systems
Thực hiện bởi Khoa Công nghệ Thông tin