ĐẶC ĐIỂM THÍCH NGHI CỦA CƠ QUAN SINH DƯỠNG CỦA MỘT SỐ LOÀI THỰC VẬT VEN SÔNG PHỔ BIẾN Ở HẠ LƯU SÔNG HÀ THANH, PHƯỜNG NHƠN BÌNH, THÀNH PHỐ QUY NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH

Dương Tiến Thạch, Hoàng Lương Giang

Tóm tắt


Các loài thực vật sống tại khu vực hạ lưu sông Hà Thanh, tỉnh Bình Định có những đặc điểm hình thái và giải phẫu thích nghi với môi trường sống ven sông. Nghiên cứu được thực hiện trên bốn loài thực vật thuộc lớp Ngọc Lan (Magnoliopsida) gồm hai loài thân gỗ là Tra (Hibiscus tiliaceus L.) và Giá (Excoecaria agallocha L.) và hai loài thân thảo là rau Mương đứng (Ludwigia octovalvis (Jacq.) Raven) và Nghể răm (Polygonum hydropiper L.) nhằm tìm hiểu đặc điểm hình thái và giải phẫu thích nghi bằng việc sử dụng phương pháp hình thái so sánh, vi phẫu, nhuộm kép, đo mẫu trên kính hiển vi, và chụp ảnh hiển vi rễ, thân, và lá cây. Kết quả cho thấy, các loài thực vật được nghiên cứu có tầng bần rất dễ bong tróc, vỏ thứ cấp thân có hệ thống lỗ vỏ dạng nốt sần hay những đường nứt dọc, và mô xốp phát triển (chiếm 33%-39% độ dày phiến lá) giúp tăng khả năng trao đổi khí cho cây. Rễ và thân có số lượng mạch gỗ ít (thấp nhất là 10.33 ± 0.67 mạch/mm2 ở rễ và 22.83 ± 0.75 mạch/mm2 ở thân) và đường kính lòng mạch rộng (lớn nhất là 179.17 ± 21.81µm ở rễ và 75 ± 9.13µm ở thân) phù hợp với môi trường sống được cung cấp đầy đủ nước ngọt. Các yếu tố cơ học trong rễ, thân, và lá cây rất phát triển: Sợi gỗ, sợi libe, và các tinh thể oxalat canxi giúp cây đứng vững trong điều kiện gió và bão.


Từ khóa


Giải phẫu; Hình thái; Sông Hà Thanh; Thích nghi; Thực vật ven sông.

Toàn văn:

PDF

Các tài liệu tham khảo


Anten, N. P. R., Casado, G. R., & Nagashima, H. (2005). Effects of mechanical stress and plant density on mechanical characteristics, growth, and lifetime reproduction of tobacco plants. Chicago Journals, 166(6), 650-660.

Blom, C. W. P. M., Bögemann, G. M. P., Laan, A. J. M., van der Sman, H. M., van de Steeg, H. M., & Voesenek, L. A. C. J. (1990). Adaptations to flooding in plants from river areas. Aquatic Botany, 38, 29-47.

Chapman, V. (1976). Mangrove vegetation. Vaduz, Liechtenstein: J. Cramer Pubisher.

Dương, T. T., & Nguyễn, K. L. (2018). Đặc điểm hình thái, giải phẫu thích nghi của một số loài thực vật nước mặn sống tại rừng ngập mặn thuộc đầm Thị Nại, tỉnh Bình Định. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Quy Nhơn, 12(5), 53-65.

Dương, T. T., & Phan, T. D. (2018). Đặc điểm hình thái, giải phẫu thích nghi của một số loài thực vật sống tại núi đá ven biển xã Nhơn Lý, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ, 54(6), 20-28.

Esau, K. (1965). Plant anatomy (2nd ed.). New York, USA: John Wiley & Sons.

Evert, R. F., & Eichhorn, S. E. (2018). Esau’s plant anatomy (3rd ed.). New Jersey, USA: Wiley-Liss Online Library.

Fahn, A. (1982). Plant anatomy (3rd ed.). Oxford, UK: Pergamon Press.

Hoàng, T. S., & Hoàng, T. B. (2001). Phân loại học thực vật. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Giáo dục.

Hoàng, T. S., Phan, N. H., & Nguyễn, T. C. (1980). Hình thái và giải phẫu thực vật. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Giáo dục.

Hoàng,T. S., & Nguyễn, T. C. (1982). Thực hành hình thái giải phẫu thực vật. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Giáo dục.

Jäkäläniemi, A., Kauppi, A., Pramila, A., & Vähätaini, K. (2004). Survival strategies of Silene tatarica (Caryophyllaceae) in riparian and ruderal habitats. Canadian Journal of Botany, 82(4), 491-502.

Justin, S. H. F. W., & Armstrong, W. (1987). The anatomical characteristies of roots and plant response to soil flooding. New Phytol, 106, 465-495.

Klein, R. M., & Klein, D. T. (1979). Phương pháp nghiên cứu thực vật (Tập 1). Hà Nội, Việt Nam: NXB. Khoa học và Kỹ thuật.

Lambardi, F., Scippa, G. S., Lasserre, B., Montagnoli, A., Tognetti, R., Marchetti, M., & Chiatante, D. (2017). The influence of slope on Spartium junceum root system: Morphological, anatomical, and biomechanical adaptation. Journal of Plant Research, 130(3), 515-525.

Nguyễn, B. (2005). Hình thái học thực vật. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Giáo dục.

Nguyễn, K. L. (1997a). Giải phẫu hình thái thích nghi thực vật. Thừa Thiên Huế, Việt Nam: NXB. Giáo dục.

Nguyễn, K. L. (1997b). Sự đa dạng về hình thái và cấu tạo giải phẫu của thực vật rừng ngập mặn ở miền Nam Việt Nam. Bài báo được trình bày tại Hội nghị Sinh học biển toàn quốc lần thứ 1, Hà Nội, Việt Nam.

Nguyễn, N. K., & Cao, P. B. (2008). Sinh lý học thực vật. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Giáo dục.

Nguyễn, T. B. (2005). Danh lục các loài thực vật Việt Nam. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Nông nghiệp.

Phạm, H. H. (1999). Cây cỏ Việt Nam. TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam: NXB. Trẻ.

Phan, H. V. (2016). Tính đa dạng của hệ thực vật ven bờ hạ lưu sông Hà Thanh, Bình Định. Tạp chí Khoa học Trường Đại học Quy Nhơn, 10(4), 63-68.

Sayre, J. D. (1920). The relation of Hairy leaf coverings to the resistance of leaves to transpiration. The Ohio Journal of Science, 20(3), 55-86.

Thomas, B., Murphy, D. J., & Murray, B. G. (2003). Encyclopedia of applied plant sciences (1st ed.). Massachusetts, USA: Elsevier Academic Press.

Trần, C. K. (1981). Thực tập hình thái và giải phẫu thực vật. Hà Nội, Việt Nam: Trường Đại học và Trung học Chuyên nghiệp Hà Nội.

Trần, T. H. (2010). Hiện trạng và khả năng thích nghi của một số loài thực vật ven bờ sông Hương. Thừa Thiên Huế, Việt Nam: Trường Đại học Sư phạm Huế.

Uỷ ban Nhân dân tỉnh Bình Định & Sở Khoa học và Công nghệ (UBND tỉnh Bình Định & Sở KHCN). (2005). Xây dựng kế hoạch hành động đa dạng sinh học Bình Định đến 2010. Bình Định, Việt Nam.

Voesenek, L. A. C. J., Colmer, T. D., Pierik, R., Millenaar, F. F., & Peeters, A. J. M. (2006). How plants cope with complete submergence. New Phytologist, 170(2), 213-226.




DOI: http://dx.doi.org/10.37569/DalatUniversity.10.2.607(2020)

Các bài báo tham chiếu

  • Hiện tại không có bài báo tham chiếu.


Copyright (c) 2020 Dương Tiến Thạch, Hoàng Lương Giang.

Giấy phép URL: https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
Văn phòng Tạp chí Đại học Đà Lạt
Nhà A25 - Số 1 Phù Đổng Thiên Vương, Đà Lạt, Lâm Đồng
Email: tapchikhoahoc@dlu.edu.vn - Điện thoại: (+84) 263 3 555 131

Creative Commons License
Trên nền tảng Open Journal Systems
Thực hiện bởi Khoa Công nghệ Thông tin