CÁC VĂN HÓA BIỂN TIỀN SỬ VIỆT NAM - GIÁ TRỊ LỊCH SỬ VĂN HÓA NỔI BẬT

Nguyễn Khắc Sử

Tóm tắt


Văn hoá biển tiền sử Việt Nam là văn hoá của các cộng đồng cư dân cổ xưa ở giai đoạn chưa có chữ viết, chưa có giai cấp, chưa có nhà nước, sống trong môi trường biển, khai thác các nguồn lợi biển, và có quan hệ rộng rãi với xung quanh, tạo dựng nền văn hoá mang đậm màu sắc biển (Nguyễn, 1997, tr. 16-28). Lịch sử Trái đất đã trải qua ít nhất 20 chu kỳ băng hà - gian băng và là ngần ấy thời kỳ biển tiến và biển lùi; Đó là chưa kể đến những dao động nhỏ giữa các giai đoạn hoặc do tân kiến tạo làm cho biên độ dao động mức nước biển ở từng khu vực cũng khác nhau. Dao động mực nước ở Biển Đông trong quá khứ không chỉ quyết định về không gian sinh tồn, mà còn có quá trình hình thành các nền văn hóa biển tiền sử Việt Nam. Bài viết này sẽ trình bày và luận bàn chính về các vấn đề: Lịch sử chiếm cư vùng biển và hải đảo; Quá trình hình thành các nền văn hóa biển tiền sử Việt Nam; và Giá trị lịch sử văn hóa và vị trí của văn hóa biển trong bối cảnh rộng hơn.


Từ khóa


Holocene; Pleisocene; Tiền sử Việt Nam; Văn hóa biển thời tiền sử; Văn hóa biển Việt Nam.

Toàn văn:

PDF

Các tài liệu tham khảo


Andersson, J. G. (1939). Archaeological research in the Fai Tsi Long Archipelago, Tonkin. The Museum of Far Eastern Antiquities Stockholm Bulletin, 11, 11-27.

Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc & Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam. (2014). Di tích Bãi Cọi Hà Tĩnh, Việt Nam. Bài báo được trình bày tại Hội thảo Hợp tác Nghiên cứu Học thuật Hàn - Việt, Hà Nội, Việt Nam.

Bellwood, P. (1987). Man’s conquest of the Pacific. Auckland, New Zealand: Harper Collins Publisher.

Bellwood, P. (2009). The origins and migrations of the ancestral Austronesian - speaking peoples. Paper presented at The International Symposium for 100 Years Discovery and research of the Sa Huynh Culture, Quangngai, Vietnam.

Bộ Khoa học và Công nghệ. (2016). Tóm tắt kịch bản biến đổi khí hậu nước biển dâng cho Việt Nam. Hà Nội, Việt Nam.

Bùi, V. (1987). Đa Bút - văn hóa và văn minh. Tạp chí Khảo cổ học, (3), 15-31.

Bùi, V. (2001). Nhân phát hiện hang Bồ Chuyến (Quảng Ninh) nhìn lại nhóm di tích Phùng Nguyên ở ven biển Đông Bắc. Bài báo được trình bày tại Hội thảo Tìm hiểu văn hoá Phùng Nguyên, Phú Thọ, Việt Nam.

Chử, V. T. (2004). Văn hoá Sa Huỳnh - nhìn lại 10 thập kỷ phát hiện và nghiên cứu. Trong Viện khảo cổ học, Một thế kỷ khảo cổ học Việt Nam (Tập 1, tr. 727-740). Hà Nội, Việt Nam: NXB. Khoa học Xã hội.

Colani, M. (1938). Découvertes Préhistoriques dans les parages de la Baie d’Along. Dans Institut Indochinois pour l’Etude de l’Homme, (1), 93-96.

Đặng, V. T., & Vũ, Q. H. (1995). Khai quật di chỉ Giồng Cá Vồ (Cần Giờ), TP. Hồ Chí Minh. Tạp chí Khảo cổ học, (2), 3-19.

Đoàn, N. K. (2004). Vai trò của các đảo ven bờ và vùng duyên hải trong nghiên cứu văn hoá Sa Huỳnh ở miền Trung Việt Nam. Trong Viện khảo cổ học, Một thế kỷ khảo cổ học Việt Nam (Tập 1, tr. 771-792). Hà Nội, Việt Nam: NXB. Khoa học Xã hội.

Hà, H. N., & Nguyễn, V. H. (1999). Hạ Long thời tiền sử. Quảng Ninh, Việt Nam: Ban Quản lý vịnh Hạ Long.

Ha, V. T. (1985). The late pleistocene climate in the Southeast Asia: New data from Vietnam. Dans Moderm Quaternary Research in Southeast Asia, 9, 81-86.

Hà, V. T. (1993). Văn hóa và ngôn ngữ ở Việt Nam thời tiền sử. Tạp chí Khảo cổ học, (1), 1-6.

Hà, V. T., Nguyễn, K. S., & Trình, N. C. (1998). Văn hóa Sơn Vi. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Khoa học Xã hội.

Hán, V. K. (2008). Cơ sở khảo cổ học. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Đại học Quốc gia Hà Nội.

Hoàng, K. C. (1984). Động vật thân mềm (Mollusca) trong các di tích hang động Hòa Bình - Bắc Sơn. Tạp chí Khảo cổ học, (4), 132-135.

Hoàng, X. C. (1966). Hệ thống di chỉ vỏ sò điệp ở Quỳnh Lưu. Bài báo được trình bày tại Hội thảo Một số Báo cáo Khảo cổ học Việt Nam, Hà Nội, Việt Nam.

Lê, Đ. A., & Trần, Đ. T. (2011). Vị thế Biển Đông. Bài báo được trình bày tại Hội nghị Khoa học và Công nghệ Biển Toàn quốc Lần thứ V, Hà Nội, Việt Nam.

Lưu, T. P. L., Ellwood, B. B., & Nguyễn, C. T. (2009). Chu kỳ Younger Dryas trong số liệu từ cảm tại hang Con Moong (Thanh Hoá). Tạp chí các Khoa học về Trái đất, 31(4), 410-417.

Ngô, G. T., Cao, Đ. T., & Lê, D. B. (2011). Những dấu tích địa chất có thể là tàn dư của sóng thần ở vùng biển Nghệ - Tĩnh. Bài báo được trình bày tại Hội nghị Khoa học và Công nghệ Biển Toàn quốc Lần thứ V, Hà Nội, Việt Nam.

Ngô, T. P. (1997). Văn hóa Sa Huỳnh trong khung cảnh Đông Nam Á. Tạp chí Khảo cổ học, (4), 45-57.

Nguyễn, A. T., & Nguyễn, L. C. (2018). Quần động vật Cánh Tân ở hang Thánh Hóa. Trong T. T. Tống & L. C. Nguyễn, Đến với vùng văn hóa Kinh Môn. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Khoa học Xã hội.

Nguyễn, K. S. (1995). Biển với cư dân tiền sử vùng Đông Bắc. Tạp chí Khảo cổ học, (4), 6-14.

Nguyễn, K. S. (1997). Văn hoá biển tiền sử Việt Nam - một mô hình giả thiết. Tạp chí Khảo cổ học, (3), 16-28.

Nguyễn, K. S. (1998). Dân số học tiền sử - một tiếp cận mới của Khảo cổ học Việt Nam. Tạp chí Khảo cổ học, (4), 3-15.

Nguyễn, K. S. (2003). Văn hóa Đa Bút với vấn đề phân vùng kinh tế - xã hội đầu tiên trong thời tiền sử Việt Nam. Tạp chí Khảo cổ học, (3), 88-97.

Nguyễn, K. S. (2005). Khảo cổ học vùng ven biển Đông Bắc Việt Nam: Tư liệu và vấn đề. Tạp chí Khảo cổ học, (3), 3-20.

Nguyễn, K. S. (2009). Di chỉ tiền sử Cái Bèo, đảo Cát Bà. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Khoa học Xã hội.

Nguyễn, K. S. (2012). Khảo cổ học hang động Tràng An - những giá trị lịch sử văn hóa nổi bật. Tạp chí Khảo cổ học, (5), 20-32.

Nguyễn, K. S., & Nguyễn, X. N. (2004). Khảo cổ học tiền - sơ sử Ninh Bình, nét phác thảo. Tạp chí Khảo cổ học, (1), 24-38.

Nguyễn, K. S., & Phan, T. T. (2019). Không gian sinh tồn của cư dân tiền Óc Eo, Óc Eo. Bài báo được trình bày tại Hội thảo Khoa học Khu Di tích Óc Eo-Ba, Thê-Nền Chùa: Khai quật, Nghiên cứu, Bảo tồn, và Phát huy Giá trị, An Giang, Việt Nam.

Nguyễn, N. (2005). Một số nét về tiến hóa cổ địa lý vịnh Bắc Bộ trong Pleistocene muộn - Holocene và một số vấn đề khảo cổ học liên quan. Trong Viện khảo cổ học, Những phát hiện mới về khảo cổ học năm 2005 (tr. 66-70). Hà Nội, Việt Nam: NXB. Khoa học Xã hội.

Nguyễn, L. C. (2017). Những phát hiện về di cốt người cổ trên đảo và ven bờ biển Việt Nam. Bài báo được trình bày tại Hội nghị về Biển đảo Việt Nam Tiềm năng và Triển vọng, Hà Nội, Việt Nam.

Nguyễn, T. C. (1998). Văn hoá Quỳnh Văn. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Khoa học Xã hội.

Nguyễn, T. C. (2015). Tiếp cận văn hóa biển tiền sử Việt Nam. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Khoa học Xã hội.

Nguyễn, T. H. (2012). Văn hóa khảo cổ huyện Cần Giờ, Thành phố Hồ Chí Minh. TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam: NXB. Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh.

Patter, E. (1923). Le fouille d’un kjokkenmodding néolithique a Tam Toa près de Dong Hoi (Annam). Dans Bulletin de l’École Francaise d’Extrême Orient, (XXIII), 409-412.

Phạm, T. N. (2000). Văn hóa Bàu Tró. Hà Nội, Việt Nam: NXB. Khoa học Xã hội.




DOI: http://dx.doi.org/10.37569/DalatUniversity.10.2.639(2020)

Các bài báo tham chiếu

  • Hiện tại không có bài báo tham chiếu.


Copyright (c) 2020 Nguyễn Khắc Sử.

Giấy phép URL: https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/
Văn phòng Tạp chí Đại học Đà Lạt
Nhà A25 - Số 1 Phù Đổng Thiên Vương, Đà Lạt, Lâm Đồng
Email: tapchikhoahoc@dlu.edu.vn - Điện thoại: (+84) 263 3 555 131

Creative Commons License
Trên nền tảng Open Journal Systems
Thực hiện bởi Khoa Công nghệ Thông tin